AGHAM AT MATEMATIKA SA WIKANG FILIPINO? BAKIT HINDI: Pagtuturo sa Midyum na Mas Mauunawaan ng Lahat

Likha ni Jun-Jun

Ayon kay Acelajado (1994), kung sariling wika ang gagamitin sa pag-aaral o pagtuturo ng anumang aralin, mas madaling matututo ang mga mag-aaral sapagkat konsepto na lang tungkol sa pinag-aaralan ang kailangang pag-isipan nang mabuti. Sa madaling salita, madaling sabihin ang iniisip ng isang tao kung sariling wika niya ang gagamitin at mas madaling palaganapin ang pagkatuto sa eskwela lalo na sa mga basiko o batayang kaalaman kapag ang inang wika o mother tongue ang laging ginagamit.

 

Huwag na nating itanggi pa, wikang Ingles ang midyum ng dalawa sa pangunahing asignatura sa eskwelahan na Agham (Science) at Matematika (Mathematics). Marahil sa dahilang lahat ng mga kaisipan bumabalot sa asignaturang ito ay orihinal na nagmula sa mga kanluraning bansa. Kaya naman tinitingnan din natin maging ang mga teknikal na salita nito bilang bahagi ng midyum na ginagamit sa pagtuturo. Nakapaloob sa iisang lenggwaheng impluwensiya ng mga banyaga, ngunit sa totoo lang, malaki itong kalokohan!

 

Alalahanin nating isa sa mga barayti ng wika ang "jargon" o mga terminong ginagamit lamang sa iisang larangan o disiplina at hindi ito pagmamay-ari ng kahit anupamang wika sa buong mundo. Teknikal ang mga salitang ito, minsan pa nga'y operational ang pagkakagamit. Ibig-sabihin, eksklusibo lamang sa mga disiplinang pinag-aaralan o larangang pinagkakadalubhasaan.

 

Napakahalaga ng asignaturang Agham, ika nga "Science is a systematized body of knowledge". Ang Science mismo ay nanggaling sa salitang Latin na "scientia" na nangangahulugang karunungan. Samantalang ang Matematika ay "the abstract science of number, quantity, and space". Numerikal at lohikal ang pag-aaral ng mga espasyo sa pagbabagong ng buhay. Nagaganap ito upang lubos na maisakatuparan ang karunungan. Ngunit kung ang karunungang tinutukoy rito ay limitado lamang sa mga taong nakauunawa ng iisang midyum nito, paniguradong walang maipupunlang dunong. Kung ang Agham ang daluyan ng buhay at lunsaran ng kaalaman, marapat lamang na buksan ito sa wikang nais gamitin ng sinumang nag-aaral o gustong matuto nito.

 

Marahil din ay kaya nangungulelat ang ilan sa mga estudyante ng dalawang asignaturang ito ay dahil sa pagpipilit ng ilang guro at/o administrador na gamiting midyum ng pagtuturo ang nakasanayan na sa mga ganitong uri asignatura. Sa tingin kasi ng ilan, baduy o korning maituturing ang paggamit ng 'mother tongue' o unang wikang natutuhan ng isang tao buhat sa kanyang lugar na sinilangan o kinalakihan. Marami kasing mga terminong walang tiyak na katumbas sa isang partikular na wikang gagamitin, maliban na lamang sa Ingles na pangunahing wika sa mga disiplinang ito. Napakalahing dagok tuloy sa mga mag-aaral na pagsabayin ang pag-unawa sa mismong aralin at pag-intindi sa midyum na ginagamit sa pagtuturo. Kaya naman nagiging bunga nito ang pagkabagot at kawalan ng mabisang pagpokus sa pinag-aaralan.

 

Pero isipin natin, mas naunawaan natin noon kina Ka Ernie Baron at Kuya Kim Atienza ang mga impormasyong may kinalaman sa Science at Trivia dahil ipinaliwanag nila ito sa midyum na maiintindihan ng lahat. Naging popular din sa mga batang 90s ang programang Sineskwela, Mathinik at ang ngayo'y Knowldege Channel dahil natuto tayong buksan ang isip sa mga bagay na bahagi ng ating buhay gamit ang pambansang wika.

 

Mismong si Almario, tagapangulo ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ang nagsabing maaaring gamiting midyum ang wikang Filipino sa mga asignaturang tulad na lamang ng Agham at Matematika, ngunit malaking katangahan kung ituturo gamit ang midyum na wikang Filipino nang isinasalin nang husto ang lahat maging mga teknikal na salita nito. Totoo namang hindi bagay kung isasalin pa natin sa wikang Filipino ang mga terminolohiya sa asignaturang Science at Mathematics ngunit maaari pa rin nating maihatid sa klase ang mga aralin sa paraang mas magaan at mas madaling maintindihan.

Halimbawa ay ang kahulugan ng Carbon Dioxide.

 

Carbon Dioxide is a chemical compound. It is consists of a carbon covalently double bonded to two oxygen atom. Its chemical formula is CO2.

 

Ito naman ang salin ng kahulugan ayon mismo sa wikipedia.

 

Ang KARBON DIOKSIDO (carbon dioxide) ay isang kompuwestong kemikal na binubuo ng dalawang mga atomong oksiheno na kobalenteng nakakawing sa isang atomong karbono. Ang pormulang kemikal ng karbon dioksido ay CO2.

 

Mapapansing gumawa ng tuwirang salin sa teknikal na salitang "carbon dioxide" bilang karbon dioksido. Anong nangyari? Mas lalo yatang lumala ang jargon nito. At maging ang mga jargon sa loob ng pahayag ng kahulugan nito ay isinalin ng direkta. Tila nababoy ang termino. Kung anong bigkas sa teknikalidad nito ay pinagmukhang ganoon din binaybay sa wikang Filipino. Nawala na ang esensya ng kahulugan dahil punto por punto na ang pagkakasalin na salita-sa-salita.

 

Maaari sanang ganito:

 

Ang Carbon Dioxide ay pinaghalong kemikal na binubuo ng isang carbon na nakakawing ng dalawang beses sa dalawang atom mula sa oxygen (isang uri ng gas para mabuhay at makahinga ang tao). Ang chemical formula nito ay CO2.

Ngayon mapapansin na gumaan kahit papaano ang kahulugan. Ginawang operational ang pagbibigay-paliwanag sa bawat jargon na nasa loob ng pahayag. Mula sa isinaling kahulugan ng carbon dioxide, makatutulong pang lalo ang pagpapaliwanag nito sa tulong ng mga ilustrasyon. Naipaliwanag hindi gamit ang iisang midyum ng pagtuturo lamang kundi sa pagpapahayag na mas mauunawaan ng lahat. Hindi purong Ingles, hindi purong Filipino. Nanatili rin ang mga jargon.

Gamitin naman nating halimbawa ang kahulugan ng Integer.

 

Integer is a Latin word meaning "whole" and a number that can be written without a fractional or decimal component.

 

The set of integers {... -2, -1, 0, 1, 2, ...} consists of Zero (0); the Positive Numbers (1, 2, 3, …), also called Whole/Natural or Counting Numbers; and its inverses, the Negative Numbers (-1, -2, -3, ...)

 

Ito naman ang salin ng kahulugan ayon mismo sa wikipedia.

 

Ang BAUMBILANG (Ingles: Integer na mula sa Latin na integer) na literal na nangangahulugang  "buo": ito ay likas na bilang na kabilang ang 0, ang mga positibong bilang (1, 2, 3, ...) at kanilang mga negatibong bilang (-1, -2, -3, ...). Ito ang mga numerong hindi na kailangang isulat na bahagi ng isang praksiyon at hating-bilang o desimal na pumapatak sa loob ng isang pangkat (set) {... -2, -1, 0, 1, 2, ...}.

 

Mapapansin na punto por punto rin ang pagsasalin. Maging ang mismong salitang "Integer" ay isinalin sa Filipino bilang "Buumbilang" o "buong mga bilang". Bagaman maaari nang maintindihan, medyo komplikado pa rin ang pagpapahayag sapagkata alinlangan ang pagsasalin.

 

Maaari sanang ganito:

 

Ang Integer ay salitang Latin na nangangahulugang "buo" o sa Ingles ay "whole". Ito ay mga numerong maaaring ipakita/isulat nang hindi fractional component. Ibig sabihin, ang integer ay mga "whole number" at hindi fractional o maging decimal number.

 

Ang mga set ng integers {... -2, -1, 0, 1, 2, ...} ay binubuo ng Zero (0); Positive Numbers (1, 2, 3, ...) na tinatawag ding Whole/Natural o Counting Numbers na mas malaki sa zero; at ang kabaligtaran nitong Negative Numbers (-1, -2, -3, ...) na mas maliit naman sa zero.

 

Mapapansin naman na naging magaan na ang pagpapakahulugan. Hindi isinalin ng tuwiran ang mga teknikal na salita. Ginamit pa rin ito kahit na nasa wikang Filipino na ang midyum ng pagpapahayag. At gaya sa halimbawang ibinigay sa Agham naipaliwanag hindi gamit ang iisang midyum ng pagtuturo lamang kundi sa pagpapahayag na mas mauunawaan ng lahat. Hindi purong Ingles, hindi purong Filipino. Nanatili rin ang mga jargon.

 

Isang malaking kamangmangan kung isasalin lahat sa wikang Filipino nang punto por punto ang bawat salita. Mas lalong hindi mauunawaan, mawawalan pa ng esensya ang pagpapaliwanag. Maling akala ng ilan na dapat ay magkaroon muna ng salin sa ating wika ang mga salitang pagmamay-ari mismo ng mga disiplina at hindi lang naman sa pagsasalin nito sa magaang paraam gamit ang wikang Filipino, mas magiging mabisa ang pagpapaunawa sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng mga ilustrasyon at mga konspetong may kinalaman sa aralin. Maaari pa rin namang gamitin ang nasa midyum ng Ingles kung sagrado ang mga ideyang nakapaloob at alinlangang maisalin ngunit ang pagtuturo sana'y nasa mother tongue na ng mga mag-aaral. Sa pagsasalin naman, gamiting gabay ang ortograpiyang mula KWF.

 

Sa huli, hindi dapat pinagpipilian ang wikang Ingles at Filipino na maging midyum sa pagtuturo. Hindi rin dapat ikahon sa iisa lang. Maaaring pagsamahin, gawing pantulong ang isa't isa sa mas mabisang pag-unawa. Sa ganitong paraan, magiging epektibo ang pagtuturo at pagkatuto sa loob ng klase. Hindi lang magaan para sa mga mag-aaral, kundi pati na rin sa guro. Mas mapauunlad ang kamalayan sa mga asignaturang Agham at Matematika. Ngayo'y hindi na lang mula sa mata ng mga banyaga, inangkin at inilapat na rin natin sa paraang swak at katanggap-tanggap. Hindi na masyadong komplikado. Kaya na natin.