Likha ni: Jun-Jun
Ang meme (binibigkas ng /miːm/) ay ideya, kilos, o estilong nagiging
simbolo sa kasanayang kultural ng tao sa isang partikular na penomena na
karaniwang matatagpuan sa mga social
networking sites o mas kilala sa tawag na social media. Kumikilos ang meme
bilang yunit ng mga kasanayang kultural, simboliko, at mga gawain na maaaring
maipalaganap hindi sa pamamagitan ng genes
sa maraming tao kundi sa pamamagitan ng teksto. Sa kasalukuyan, bahagi na ng
kulturang popular ang mga meme at nakikipagsabayan sa mga pampublikong
diskurso.
Ang
salitang meme ay pagpapaikli (minodelo
sa gene) ng “mimeme” (mula sa sinaunang Griyego na “mīmēma”, na nangangahulugang
ginayang bagay o gayahin (mime) at inimbento ng isang bayolohistang si Richard
Dawkins noong 1976 bilang isang konsepto para sa pagtalakay ng mga prinsipyong
ebolusyonaryo sa pagpapaliwanag ng pagkalat o paglaganap ng mga ideya at mga penomenang
kultural. Ang mga halimbawang ibinigay sa artikulong ito ay kinabibilangan ng
mga himig, mga catch phrase, fashion, at teknolohiya.
Ang mga modernong meme ay nakikita bilang isang larawang
nilalagyan ng mga makahulugang salita sa layuning makapagpahayag ng isang
simbolismo. Kadalasang intensyon ng mga meme ay makapagpatawa o manukso sa
publiko sa pamamagitan ng pagtatambal ng mga litrato at salitang wala namang
koneksyon sa isa’t isa. Subalit, ang
ilang mga meme ay mas malalim at pilosopikal ang nilalaman.
Ayon kay Cecil Adams ng theStraightDope.com ang konsepto
ng mga meme ay “maaaring malaliman o may pagkabulgar”. Maaaring hindi literal
ang pagpapakahulugan ng isang meme, maaaring may metaporikal ito. Gayundin,
maaaring bulgar o obvious ang ipinapahayag.
Ito’y batay na rin sa kung paano binabasa ito ng taong nakakakita.
Mga Gumagamit ng mga Meme
Malaking bilang ng mga gumagamit ng mga meme ay mga taong
nasa mundo ng Internet. Kadalasa’y mga millennials o pinanganak mula 1981
hanggang 1996 at mga post-millenials (Generation Y) o pinanganak mula 1997
hanggang kasalukuyan. Naging popular ito lalo na nang lumakas ang pwersa ng
social media bilang instrumento ng pag-uugnayan ng mga tao sa pamamagitan ng
internet kahit ito’y magkakalayo ng lugar.
Sa internet, partikular sa social media, dahil sa kagyat
at madaliang komunikasyon nagiging mabilis ang pagkalat ng mga modernong meme.
Sa pamamagitan ng facebook, twitter, instagram, at iba pang mga social
networking sites, nagkaroon ng mga nakatutuwa at agaw-atensyong mga meme na
tungkol sa mga sikat na personalidad, di-inaasahang pangyayari, o kaya nama’y
mga isyung panlipunan. Walang tiyak na petsa kung kailan sumikat ang meme
ngunit sa tuwing nagkakaroon ng mga bago o kakaibang pangyayari sa lipunan ay nagkakaroon
ng pagkakataon upang ikonekta ito sa kultural na aspeto ng lipunan.
Pinagmulan ng mga Meme
Unang
ipinakilala ang meme ni Richard
Dawkins, isang evolutionary biologist
noong 1976 sa kanyang librong The Selfish
Gene. Mula ito sa salitang griyego na “mimema” na nangangahulugang something imitated o may pagkahuwad o
panggagaya. Inilarawan ni Dawkins ang mga meme bilang isang uri ng
pagpapalaganap ng kultura, na nagiging paraan ng tao upang maipadala ng mga
alaala at kultural na karanasan sa ibang tao. Para sa kanya, ang meme ay isang
yunit ng pagkopya sa sarili upang ipahayag ang ikinikilos ng tao at pag-unlad
ng kultura nito. Kinikopya ng tao ang konteksto ng kanyang mga ginagawa sa
araw-araw sa konteksto ng kulturang mauunawaan ng ibang tao. Sa pangongopyang
ito, mas nagiging malikhain at masining ang tao na gumagamit ng mga larawan,
teksto, disenyo, at iba pang bagay upang ikumpara sa gawain ng tao.
Mapapansin na ang mga meme ay isang imitation o pangongopya ng tao sa
kanyang pang-araw-araw na kilos o gawain sa buhay bilang isang simbolismo ng
usaping kultural lalo na sa ating bansa. Nagiging popular, nagiging viral, at isini-share ng maraming tao sa social media hindi lang dahil ay
nakatutuwang mensahe kundi nauunawaan ng tao batay sa kanya ring kultura. Hindi
ito papansinin ng tao at dededmahin lamang kung walang koneksyon ito sa kanyang
buhay.
Meme vs. Gene
Kung ang meme ay isang ideya o pag-aasal na kumakalat mula isang tao tungo
sa isa pang tao sa loob ng isang kultura, kaiba naman ito sa tinatawag na gene. Ang gene o hene (na tinatawag ding “kamani” ayon sa kontrobersyal na
Maugnaying Talasalitaang Pang-Agham Ingles-Pilipino) ay isang molekular na
yunit ng pagmamana ng katangian sa isang organismo. Ang mga buhay na organismo
ay nakadepende sa gene dahil ito ay
tumutukoy sa mga protina at gumaganang kadena ng RNA o ribonucleic acid.
Kung organismo ang sentro ng paglaganap ng gene, kultura naman ang sentro ng meme. Sa madaling salita, ang mga
tagapagtaguyod ng konseptong ito ay tumutukoy sa mga meme bilang mga katulad na kasanayang kultural sa mga gene na nagrereplika sa sarili nito,
nagmu-mutate at tumutugon sa mga pressure na selektibo.
Pahabol Sabi
Sa kabila ng pagiging bahagi ng
kulturang popular ng mga meme, napapatunayan ng taong ang kanyang kultura ay
likas at buhay. Ang kanyang mga pangkaraniwang kilos at gawain ay sumasalamin
sa kultura ng nakararaming tao. Kaya nagva-viral,
kaya naisi-share ito dahil nauunawaan
ng tao ang kulturang mayroon ang isa pang tao. Ang malikot na isipan ng tao at
ang sining ay nagsasanib sa pagbuo ng mga meme. Ang paglaganap ng mga ito’y senyales
na malikhain at malalim mag-isip ang mga tao sa mga bagay na may kaugnayan sa
kanilang buhay.
Malaki na ang ambag ng mga meme sa social media upang
makipag-ugnayan hindi na lamang ng kanilang nais iparating at nalalaman kundi
maipalaganap ang sariling kultura. Ang paglaganap nito’y hindi na maiiwasan,
bagkus mapauunlad pa sa mga darating na panahon.
Mga Sanggunian:
Gil, Paul (2018). What is a Meme?. Lifewire.
Santos, Kyle Jharry. Memes Bilang Midyum
Ng Pambubulas Sa Mataas Na Paaralang Pang-Agham Ng Marikina
Atran, Scott (2001). The Trouble with
Memes (PDF). Human Nature
McNamara, Adam (2011). Can we measure
memes?. Frontiers in Evolutionary Neuroscience
No comments:
Post a Comment